Winkeldiefstal blijft buiten beeld

In 2025 registreerde de politie in Nederland 37.595 winkeldiefstallen. Een jaar eerder waren dat er 39.465. Wie alleen naar deze cijfers kijkt, zou kunnen concluderen dat winkeldiefstal afneemt.

De werkelijkheid op de winkelvloer is minder eenvoudig.

Uit het landelijke onderzoek Buiten beeld, dat in april 2026 aan de Tweede Kamer werd aangeboden, blijkt dat er in 2024 naar schatting tussen de 647.000 en 1.019.000 winkeldiefstallen plaatsvonden. Het meest aannemelijke scenario gaat uit van ongeveer 833.000 incidenten.

Waarschijnlijk wordt slechts van één tot vier procent van de winkeldiefstallen aangifte gedaan bij de politie.

Dat verschil is belangrijk. Politieregistraties laten niet zien hoeveel winkeldiefstallen daadwerkelijk plaatsvinden. Ze laten vooral zien hoeveel incidenten uiteindelijk officieel worden geregistreerd.

De afhandeling van winkeldiefstal is door de jaren heen veranderd.

Voorheen kwam de politie na een aanhouding meestal naar de winkel. De aangifte werd opgenomen en camerabeelden werden opgehaald of later aangeleverd. Dat kostte tijd, maar zorgde er wel voor dat het incident officieel werd vastgelegd.

Tegenwoordig is politiebezoek na een winkeldiefstal minder vanzelfsprekend. Agenten hebben te maken met personeelstekorten, spoedmeldingen en situaties waarin direct gevaar bestaat. Het is logisch dat geweld en noodsituaties voorrang krijgen.

Het gevolg is wel dat veel incidenten op de winkelvloer eindigen.

Een verdachte wordt aangesproken, uit de winkel verwijderd en krijgt mogelijk een winkelverbod. De ondernemer blijft achter met de schade en de tijd die aan het incident is besteed. Zonder melding of aangifte komt de gebeurtenis echter niet terug in de officiële cijfers.

Een daling van het aantal geregistreerde winkeldiefstallen kan verschillende oorzaken hebben.

Er kan daadwerkelijk minder worden gestolen. Maar het kan ook betekenen dat ondernemers minder vaak aangifte doen, dat de politie minder vaak ter plaatse kan komen of dat winkels na eerdere ervaringen weinig vertrouwen meer hebben in de opvolging.

Daarom moeten politiestatistieken zorgvuldig worden geïnterpreteerd.

Binnen afzonderlijke winkels lijkt een aanhouding soms een eerste incident. Beveiligers die op meerdere locaties werken, herkennen echter regelmatig dezelfde personen. Iemand die in de ene winkel wordt aangehouden, kan eerder die dag of week ook elders zijn opgevallen.

Wanneer winkels incidenten alleen binnen hun eigen vestiging registreren, blijft dat grotere patroon onzichtbaar.

Volgens het onderzoek bedroeg de directe schade door waargenomen winkeldiefstal in 2024 naar schatting 39 tot 60 miljoen euro. De schade door verstoord voorraadbeheer wordt geschat op nog eens 33 tot 46 miljoen euro.

Daarnaast besteden ondernemers gemiddeld drie tot vier werkdagen per jaar aan de afhandeling van waargenomen winkeldiefstallen.

Maar de werkelijke impact laat zich niet alleen in euro’s uitdrukken. Denk ook aan:

• medewerkers die zich onveilig voelen;
• tijd die niet aan klanten of de winkel kan worden besteed;
• confrontaties die kunnen omslaan in agressie;
• beveiligers die dezelfde personen herhaaldelijk moeten aanspreken;
• ondernemers die het vertrouwen in melding en opvolging verliezen.

Vooral het moment waarop een verdachte wordt aangesproken, kan risicovol zijn. Een ogenschijnlijk eenvoudige winkeldiefstal kan snel veranderen in een bedreigende of gewelddadige situatie.

Winkeldiefstal is daarmee niet alleen een financieel probleem. Het raakt ook de veiligheid en het werkplezier van medewerkers en ondernemers.

De meeste winkels registreren incidenten binnen hun eigen vestiging of winkelketen. Beveiligers werken voor een specifieke opdrachtgever en politiegegevens vallen onder een eigen wettelijk regime.

Daardoor ontbreekt een volledig overzicht van wat één persoon op verschillende locaties veroorzaakt.

Dit maakt het voor veelplegers mogelijk om zich tussen winkels en winkelgebieden te verplaatsen, terwijl iedere ondernemer opnieuw lijkt te beginnen. Gemeenten, politie en andere betrokken partijen krijgen daardoor maar een beperkt beeld van de werkelijke omvang.

Toch is een incident zonder directe politieopvolging niet waardeloos.

Een zorgvuldig vastgelegde melding kan later bijdragen aan:

• het herkennen van terugkerende personen en werkwijzen;
• het vaststellen van kwetsbare locaties en tijdstippen;
• een betere onderbouwing van de totale schade;
• gerichte preventiemaatregelen;
• een effectievere samenwerking tussen publieke en private partijen.

Registratie is dus meer dan administratie. Het is de basis voor herkenning, samenwerking en een gerichte aanpak.

De oplossing is niet dat voor ieder gestolen product direct een politieauto naar de winkel moet komen. Daarvoor ontbreken de capaciteit en de middelen.

De oplossing begint bij een eenvoudige en uniforme manier van registreren. Daarbij moet duidelijk onderscheid worden gemaakt tussen een waarneming, een aanhouding, een melding, een aangifte en een veroordeling.

Pas wanneer incidenten consequent worden vastgelegd, kunnen winkels en publieke partners vragen beantwoorden zoals:

• Welke werkwijzen komen regelmatig terug?
• Welke winkels, tijdstippen en producten zijn extra kwetsbaar?
• Hoe vaak leiden aanhoudingen tot agressie?
• Hoeveel tijd kost de afhandeling werkelijk?
• Welke personen worden op meerdere locaties herhaaldelijk op heterdaad aangehouden?

Winkeldiefstal structureel terugdringen begint met weten wat er daadwerkelijk gebeurt.

Zolang het grootste deel van de incidenten buiten beeld blijft, blijft ook de aanpak onvolledig. Retail Recovery helpt om die losse incidenten samen te brengen tot één bruikbaar beeld. Zo ontstaat meer grip op schade, terugkerende patronen en de personen die zich van winkel naar winkel verplaatsen.

Want ieder incident dat goed wordt vastgelegd, kan bijdragen aan het voorkomen van het volgende.